KARŞILIKSIZ ÇEKİN BİR KARŞILIĞI OLMALI

Şirketler arasındaki birçok ticari faaliyet ve satış, genellikle çek karşılığında yapılmaktadır. Ticari hayatımızın hemen her kısmında yer alan çekler, ekonomi ve sirkülasyonu mümkün kılarken, bunların bankalara ibrazı halinde karşılıksız kalması, bazı firmaları da hüsrana uğratabiliyor. Ülkemizde mevcut yasal düzenlemelerle uzun bir süre daha karşılıksız çek konusunun varlığını sürdüreceği görülmektedir.

Çekin karşılıksız kalması durumunda, Çek Kanunu’nda yapılan değişiklikle birlikte alacaklılara icra takibi dışında başka hukuki imkânlar da tanınmıştır. 9 Ağustos 2016 tarihinde yürürlüğe giren 6728 sayılı kanunun 63. maddesiyle 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesi değiştirilmiştir. Çekin üzerinde yazan düzenleme tarihine göre; kanuni ibraz süresi içinde ibraz edildiğinde (gösterildiğinde), çekin karşılığını ilgili banka hesabında tam olarak bulundurmamak suç olarak tanımlanmıştır. 

‘SUÇUN TAKİBİ, ŞİKÂYETE BAĞLI’
Düzenleme, karşılıksız çek suçunun takibini, şikâyete bağlı tutmuştur. Bu kapsamda karşılıksız çek hakkındaki şikâyet, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay içinde yapılmalıdır. Ancak bu süre her durumda suça konu eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren bir yılı geçmeyecektir. Karşılıksız çek keşide eden keşideciye uygulanacak yaptırım, ilk olarak adli para cezası olup, ödenmemesi durumunda, bu ceza doğrudan hapis cezasına çevrilecektir. 

‘ADLİ PARA CEZASININ ÖDENMEYEN KISMI KADAR HAPİS’
Keşideci, tebliğ olunan ödeme emrine karşı belli süre içerisinde adli para cezasını ödemezse, kişi hakkında Cumhuriyet Savcısı’nın kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarınca hapis cezasına hükmolunacaktır. Bu yaptırım karşılıksız çek düzenleyecek kişilere yasal bir tehdit olarak ortaya çıksa da, alacaklının alacağını tahsil edebileceğini garantileyen bir yaptırım olarak görülmelidir. Çekin tahsil kabiliyetini garantileyen bir durum mevcutta bulunmamakla beraber, yapılması gereken en önemli şeylerden biri, vadenin kısa tutulması olacaktır. 

‘E-RAPOR İLE ÇEK KEŞİDECİSİNİN ÖDEME GÜCÜNÜ ÖĞRENİN’
Ocak 2013’ten itibaren birey ve reel sektörlerinde kullanımına açılan Findeks Elektronik Rapor Sistemi (E-Rapor) ile çek keşidecisinin ödeme gücünü öğrenme imkânı veren hizmetler kullanılmalıdır. Aynı zamanda müşteri veya keşideci tarafından kefalet, ipotek veya banka teminatı gibi çekle birlikte ek güvenceler talep edilmesi, karşılıksız çıkma durumuna karşı alınmış önlemlerden olacaktır. 

‘BANKALAR, ÇEKİN TAMAMINI ÖDEMEKLE YÜKÜMLÜ OLMALI’
Aslında ülkemizdeki en büyük problem; keşidecinin, çek hesabında olan para miktarının çok üstünde çek düzenleyebilme serbestîsine sahip olmasıdır. Keşideciye fazla miktarlarda çek keşide etme olanağı tanıyan bankaların ise sorumluluğunun cüzi miktarlarda olması, bu hususta yapılan en büyük yanlışlardan biridir. Yüksek miktarlarda çek keşide edebilme olanağı sağlayan bankaların, kendi müşterisinin çekinin karşılıksız çıkması durumunda, çek hamiline çekin tamamını ödemekle yükümlü olması gerekmektedir. 

‘SAĞLAM BİR HUKUKİ ALTYAPIYA İHTİYAÇ VAR’
Ülkemizde mevcut yasal düzenlemelerle uzun bir süre daha karşılıksız çek konusunun varlığını sürdüreceği görülmektedir. Yasal düzenlemelerle her ne kadar çeki keşide eden, daha dikkatli bir tutum sergileyecek ise de hapis cezasının çeklerin tutarının ödenmesine bir katkı sağlamayacağı açıktır. Karşılıksız çeke maruz kalmamak ancak sağlam bir hukuki altyapıyla mümkün olacaktır. Bu bağlamda önem arz eden husus, ticari hayatın risklerinde öngörülü olunması ve bu tarz mağduriyetlerin önceden önlenmesi olacaktır. 

SOSYAL MEDYA, NOTER GÖZETİMİNDE
Sosyal medyada işlenen suçların mağduru olan kişiler elbette ki, ilgili savcılıklara suç duyurusunda bulunarak haklarını arayabilmektedirler. İşte tam burada işlenen suçun ispat edilebilmesindeki mağduriyetin giderilmesi amacıyla, Türkiye Noterler Birliği (TNB), internet üzerinden 7/24 hizmet veren “E-Tespit” uygulamasını kazandırmıştır.

Sosyal medyanın hayatımızdaki yeri artık yadsınamayacak derecede büyük. Kullanıcılar Instagram, Twitter, Facebook ve birçok sosyal medya aracılığıyla insanlara ulaşabilmekte iken aynı zamanda duygu ve düşüncelerini bu platformlar sayesinde aktarabilmektedirler. Tabii ki bu, birçok suç türünün bu platformlarda işlenmesine de sebep olmaktadır. 

HAK İHLALLERİ…
Sosyal medya üzerinden yapılan paylaşım ve yazışmaların bazen diğer kullanıcıların haklarını ihlal ettiğini ve diğer kullanıcılara karşı suç oluşturacak (kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek nitelikte) hakaret vb. davranışlarda ve yazışmalarda bulunulduğunu görmekteyiz.  

İŞLENEN SUÇUN İSPATI KONUSUNDA ZORLUK
Sosyal medyada işlenen suçların mağduru olan kişiler elbette ki, ilgili savcılıklara suç duyurusunda bulunarak haklarını arayabilmektedirler. Ancak burada işlenen suçun ispatı konusunda kişiler zorluk yaşamaktadırlar. Sizin yaptığınız paylaşımın altına yazılan hakaret içerikli unsur, siz savcılığa başvurana kadar silinebilir veya kaldırılabilir ve ispatı zor bir hal alabilir. Nitekim ekran görüntüsü vb. araçları kullandığınız takdirde, günümüzde photoshop gibi programların yaygın kullanılması, bu delillerin inandırıcılığını azaltmaktadır. 

TÜRKİYE NOTERLER BİRLİĞİ’NDEN E-TESPİT’ UYGULAMASI
İşte tam burada işlenen suçun ispat edilebilmesindeki mağduriyetin giderilmesi amacıyla, Türkiye Noterler Birliği (TNB), internet üzerinden 7/24 hizmet veren “E-Tespit” uygulamasını kazandırmıştır. TNB’den açıklamasına göre; noterlik işlemlerinin elektronik ortamda yapılmasını sağlayan 1512 sayılı Noterlik Kanunu’na eklenen 198/A maddesi kapsamında, noterlik işlemlerinin tümü e-arşive kaydedilecek ve yasal sınırlar çerçevesinde elektronik ortamda paylaşılabilir hale gelecek. 

İNTERNETTEKİ HER TÜRLÜ VERİ İÇİN ELEKTRONİK TESPİT
Bu uygulamayla artık internet ortamındaki her türlü veri elektronik olarak tespit edilebilecek. TNB – “E-Tespit” sayfasına giriş yapıp, sayfadaki yönergeler izlendiği takdirde işlenen suça ilişkin görüntü veya internet ortamındaki bir belge, resmi olarak kayıt altına alınabilmektedir. Sistem üzerinden almış olduğunuz kayıta verilen başvuru numarasıyla kullanıcılar, herhangi bir notere giderek almış oldukları ekran görüntüleri veya belge hakkında ıslak imzalı ve noter onaylı E-Tespit tutanakları hazırlatabileceklerdir. 

MAĞDURİYETLERİ BÜYÜK ÖLÇÜDE GİDERECEK
Böylelikle noterce onaylanmış ve doğrulu ispat edilmiş deliller, adli mercilerce, hem soruşturma hem de kovuşturma aşamalarında herhangi bir tereddütte kalmaksızın hükme esas alınabilecektir. İspat hususundaki mağduriyetleri büyük ölçüde gidermekte olan E- Tespit uygulaması, dosyaların bilirkişi incelemesine konu olmaksızın karara bağlanmasını yani böylelikle adli sürecin hızlanmasını da sağlamaktadır. 

Bu Makaleyi Sosyal Medyada Paylaşabilirsiniz

Yazarın 1.4.2019 00:00:00. Tarihinden Önceki Yazıları