60 YILLIK HATALAR!

Türkiye'nin uzun bir geçmişe dayanan, köklü bir enflasyonla mücadele deneyimi bulunuyor; ama mücadele hakkıyla devam ettirilmedi.

SADECE FAİZ SİLAHINI KULLANMAK SAKINCALI
Genelde iki tür enflasyon var. Bunlar talep enflasyonu ve maliyet enflasyonu. Türkiye’de talep enflasyonu olduğunu gösterecek bir durum yok. Açıklanan üretici ve tüketici enflasyonu verileri de bu gerçeği ortaya koyuyor. Hâl böyleyken, enflasyonla mücadelede sadece faiz silahını kullanarak yola devam etmek, bence fevkalade sakıncalı. Çünkü rakamlara baktığımızda, son derece ciddi bir gıda enflasyonu gözüküyor.

BENZİNCİDE, YAKIT-MARKET HARCAMALARI EŞİTLENDİ
Kredi kartı harcamalarının önemli bir kısmı, market alışverişlerinde yoğunlaştı. Tek bir örnekle bu çarpıcı durumu anlatayım: Akaryakıt sektörü temsilcileri, akaryakıt ve market cirolarının birbirine eşitlendiğini söylüyor. Geçen yıldan bu yana 24 saat açık kalan akaryakıt istasyonlarındaki marketlerden de fiyatları gayet rahat takip edebilmek mümkün. Özetle; Türk halkının 100 TL’lik kredi kartı harcamasının 30 lirasından fazlasını; gıda, yiyecek ve market alışverişine ödediği şartlarda buradaki yangını söndürmeden tek haneli enflasyona ulaşmamız mümkün olmayacak.

MARKETE TELEFON AÇMAKLA ENFLASYON DÜŞMEZ!
Tek haneli enflasyon hedefine ulaşabilmek için bir önceki ekonomi yönetiminin hatalarını tekrarlamayalım. Yani marketlere telefon açıp, patatesi, soğanı, biberi maliyetinden düşük fiyatla sattırmak için baskı uygulamayalım. Başta da söyledim; Türkiye’de çok ciddi bir maliyet enflasyonu var. Salgın süresince gelirleri düşen, hatta işinden olanların henüz bir talep enflasyonu yaratacak durumları yok. Dolayısıyla Merkez Bankası (M:B) Başkanı Naci Ağbal’ın bahsettiği yüzde 5’lik enflasyon hedefinin tutturulabilmesi için son 60 yıldır yaptığımız hataları tekrar etmememiz gerekiyor.


VERİ, GERÇEĞİ YANSITMALI

Devletin görevi, mal ve hizmet üretenin maliyetini düşürmek ve makûl fiyattan vatandaşa mal ve hizmet sunulmasını sağlamak. Devletin ancak bu görevini yaptıktan sonra makûl olmayan fiyat hareketleri konusunda yaptırımlar getirebilir. Bunun için yeterli kanun ve denetim mekanizmaları var, yenilerini icat etmeye gerek yok! Ancak enflasyon rakamları gerçeği yansıtmalı ki, devlet otoritesini kullanıp bozuk taraflara müdahale edebilsin.

PİYASA MANTIĞI DIŞI TEDBİR OLMAZ
Enflasyonla mücadele konusu, bir önceki dönemden farklı olarak ele alınmaya başlandı. Bugüne kadar sürekli olarak meseleyi görmezlikten gelen bir anlayış vardı. Sayın Cumhurbaşkanı’nın söylemlerinden anlıyoruz ki, mesele ciddi olarak ele alınmaya başlanmış. Bir yandan bunun sevindirici olduğunu düşünürken, alınacak tedbirlerin piyasa mantığı dışında olmaması gerektiğini de söylemem lazım.

MUSK’IN, TÜRKİYE’DE CİDDİ MÜRİTLERİ VAR!
Sosyal medya platformu Reddit üzerinden heyecanlanarak bir ateş yakmaya çalışan Y ve Z kuşağından, yatırımcılara başka güçler de karışarak bir operasyon yapmış olabilir. Reddit’tekilerin, GameStop’ta açığa satış yapanları bilmeleri mümkün değil. Bu da içeriden bilgi sızdıranların olduğunu gösteriyor. Yatırım bankası JP Morgan ve diğer hedge fonlar, GameStop’daki gelişmeleri şikâyet etti. Amerika’da sermaye piyasalarını denetlemekle ilgili kurum, “Burada manipülasyon yok” değerlendirmesi yaptı. 

Dünyanın her yerinde Y ve Z kuşaklarına ait gençlerde büyük bir tepki birikmiş. Ayrıca, Tesla’nın kurucusu Elon Musk’la ilgili yaptığınız değerlendirmelere de çok fazla tepki geliyor. Musk’ın, Türkiye’de ciddi müritlerinin olduğu anlaşılıyor. Yaşanan bu gelişmelerle birlikte küçük yatırımcılar, bir haftalık operasyonda büyük zarar yazdı. Küçük balığın büyük balığı yediği tezi, palavra olarak kaldı.
* ABD'de, bilgisayar oyunu perakendecisi GameStop’un, New York Borsası'nda işlem gören hisse senetleri Nisan 2020'de 2 dolar civarına gerilemiş, Ocak 2021’de 483 dolara kadar çıkmıştı. Küçük ve büyük yatırımcıların borsa savaşına tanıklık edilmişti.

Bu Makaleyi Sosyal Medyada Paylaşabilirsiniz

Yazarın 1.03.2021 00:00:00. Tarihinden Önceki Yazıları