MERKEZ BANKASI NE YAPMALI?

Maalesef biz ekonomistlere "Merkez Bankası ne karar alır?" diye sorduklarında, vereceğimiz cevabın bilimsel veya teknik bir dayanağı olmuyor. Halbuki "Merkez Bankası ne yapmalı?" diye sorsalar, anlattıklarımızın bir faydası olacak.

Merkez Bankası (TCMB) kararını yorumlamadan önce, hangi şartlar altında verildiğini analiz edelim...
- Gelişmiş ülkelerde artan talep karşısında enflasyonda yükseliş
- Enerji ve gıda fiyatları artışı
- Tedarik zincirlerindeki kırılmalar, navlun fiyatlarındaki yükselişler
- ABD Merkez Bankası’nın (FED) aylık $120 milyarlık varlık alım programını tedrici olarak yavaşlatması
- Gelişmiş ülkelerde faiz yükselişleri, ABD 10 yıllık tahvilinin yılbaşından bu yana seyri 

Tüm bu şartlar, hem döviz kurları hem de fiyatlar üzerinde etkili oldu. Enflasyonun düşeceğine dair beklentiler de giderek azalıyor. Böyle bir ortamda TCMB’nin 100 puandan fazla bir faiz düşüşü kararı almasını “İmkânsız” olarak görenler çoktu. Piyasa da bu kararı satın almıştı. Lakin TCMB, atacağı adımlarla alakalı uzun zamandan beri şeffaf ve bilgilendirici davranmıyor. Biz de PPK kararlarıyla ilgili siyaset veya psikolojiden esinlenerek yorum yapabiliyoruz. 

TCMB BAŞKANI ARTIK DAHA RAHAT!
Son görevden almaların ve atamaların neticesinde, TCMB Başkanı'nın (Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu) kararlarını daha rahat vereceğini söylenebilir. Son görev değişiklikleri “Böylece daha rahat faiz indirilecek” şeklinde algılanmış gözüküyor. Öyle de oldu zaten. Ancak, Merkez Bankası'nın tam olarak ne yapacağını kestirmek mümkün değil. Dolayısıyla “Bir daha indirir” ya da “Pas geçer” diyemedik. Tek bildiğimiz Merkez Bankası'nın faiz yükseltmeyeceğiydi. Bunun sebeplerini yazmaya gerek yok sanıyorum. 

KARAR, ŞOK ETKİSİ YARATTI 
21 Ekim’deki toplantıdan çıkan netice, “Herkesi şaşırttı” diyemem. Ben ve birkaç meslektaşım şaşırmadı. Aslında, bir önceki gün, döviz kurlarındaki hareket, neler olabileceği konusunda piyasayı şaşırttı. Döviz azıcık gevşeyince piyasa “En fazla 100 puan” demeye başladı. Karar şok etkisi yarattı. Dediğim gibi; TCMB’nin ne yapması gerektiğini analiz eden bizler, ne yapacağı konusunda kesin bir yorum yapamıyoruz. Çünkü söylemler ve eylemler birbiriyle uyuşmuyor çoğunlukla. 

KREDİ FAİZLERİ DE DÜŞECEK Mİ? 
Dolar/TL yükselişinin enflasyona yansıyacağı ortada. Ama artık, Merkez Bankası'nın kendi kabul ettiği fiyat endeksi doğrultusunda karar vereceğini biliyoruz. Eğer söz konusu endekste potansiyel bir düşüş bekliyorsa, bundan sonra da faiz indirmekten çekinmeyecektir. Önemli soruyu soralım: Politika faizleri düştüğünde kredi faizleri de düşecek mi? 
Bir önceki karardan sonra, kredi faizlerinde herhangi bir gerileme olmadı. O halde, TCMB ve hükümetin büyüme endişeleri çerçevesinde faizleri düşürmesinin piyasada etkili olabilmesi için, çok daha hızlı adımlar ya da büyük adımlar lazımdı. Buradan hareketle, eylül ayındaki toplantıdan önce söylediğim gibi, arzu edilen faiz seviyesine yavaş yavaş değil, çabuk şekilde inilmeliydi. Desteklediğim için söylemiyorum elbette. Ajandanın bu olduğunu tahmin ettiğim ve yanlışların arasındaki en doğru hareketin bu olduğuna kanaat getirdiğim için. 

DENMESİ GEREKEN...
Açıklanan karar, Merkez Bankası'nın bir irade beyanı gibi algılanırsa, işler daha da kötü olur. TCMB acilen şunu demeli: “Faiz indirimlerinin sonuçlarını takip edeceğiz. Gelecek yılın para politikası buna göre şekillenecek, yıl sonuna dek başka indirim de yok.” Fakat Merkez Bankası ve ekonomi yönetimi, faiz ile ilgili yaklaşımında ısrarcı. Önümüzdeki 6 ayda 200 puan civarında bir indirim daha yapılabilir gibi gözüküyor. Metinde de buna dair ifadeler vardı. Hemen bu intibayı vermekten uzaklaşılmalı. İndirimiı yıl sonuna kadar bir daha yapılmaması ve gelecek yıla bırakılması en uygun davranış olacak...

İŞTE, YATIRIM YAPAN İNSANLARA TAVSİYELERİM
Kazandığı halde daha fazla kazanmak isteyen insanı ayıplamıyorum. Adam SmIth'in de söylediği gibi "İnsan açgözlüdür." Maalesef kendi kendine yetmeyen, kendine inanmaz. İnanmadığı için ne verilen tavsiyeler ne de kazandığı paralar ona yetmez. 

Tavsiyem şu; amatör yatırımcılar tasarruflarını büyüteceklerse, sabırlı olmalı. Alış ve satış fiyatları hedeflerine, büyük değişimler yoksa ihanet etmeden devam etmeli. Hayat dersi verilmez, alınır... Eğer satın alınmak istenilen herhangi bir mal ya da hizmet için yatırım yapılmışsa şunlara dikkat edilmeli:
- Çocukların okul parası riske atılmamalı
- Başkasının emanet ettiği para ile yatırımdan kaçınılmalı
- Eldeki taşınır ya da taşınmazları satarak risk alınmamalı, eğer alınmışsa sabırsız davranılmamalı
- Piyasalar her zaman fırsat sunar; ama önceki hatalarda ısrar edilmemeli
- Yatırım aracına aşık olunmamalı, gerçeklerden uzaklaşılmamalı
- Kanuni altyapısı hazır olmayan yatırım araçlarına sizi sonradan üzecek meblağlarda yatırım yapılmamalı
Bazı hayat derslerini kişilerin kendi başlarına almaları daha doğru. Denizi hiç bilmeyen bir kişiye yüzmenin güzelliği ya da risklerini anlatmak imkânsız...

Bu Makaleyi Sosyal Medyada Paylaşabilirsiniz

Yazarın 1.11.2021 00:00:00. Tarihinden Önceki Yazıları